von Alice Herrwegen
(Infoheft Akademie för uns kölsche Sproch, Nov. 2005 – April 2006, S. 23)
De Kölsch-Seminare vun der Akademie för uns kölsche Sproch sin suzesage et Hätzstöck. Zick mih wie zwanzig Johr gitt et se ald, un et sin es met der Zigg immer mih gewoode, weil de Lück einfach Spass dran han - Imis esu god wie Kölsche, der drette Plöck esu god wie der zweite. De Mischung mäht et. Off bild sich us esu enem Gemölsch e Schmölzche, wat sich och söns noch triff un zesamme jet ungernimmp. No rofen de Lück, wann se sich dann ens e Hätz genomme han un sich för ene Kölsch-Kurs entschiede han, natörlich bei uns aan un frogen uns et eesch ens, wie dat dann all esu avläuf. Domet mer dat och ens nohlese kann, du' mer hee ens alles opliste, wat mer wesse muss.
Wa' mer ene Imi es un vun Kölsch esu vill Ahnung hat wie e Pääd vum Tango, dann sök mer sich am Beste dä Kursus "Mer liere Kölsch" us. Dat es ävver met Arbeid verbunge, wa' mer jet dovun han well. Et es ene "Crash-Kurs" oder "Intensiv-Kurs", wo einem ganz vill en relativ kooter Zigg beigebraht weed. Dat heiß natörlich, mer muss och doheim jet dun: versöke de Grammatik ze verstonn, Vokabele liere, laut lese. Dä Kursus läuf dis Semester et eeschte Mol un de Tesskandidate maache sich ärg god.
För Lück, denne dat ze aanstrengend es, plane mer och noch de "long version", also mer dun et jet en de Längde trecke un han jet mih Zigg för ze übe.
Wä no ävver ald e bessche Kölsch versteiht oder esugar ene echte Kölsche es, för dä kumme die themagebungene Seminare en Frog, die zom Kölsch-Exame führe. Jetz säht sich villleich dä ein oder andere: ich kann doch ald Kölsch, wat soll ich dann do? Do weedt Ehr ävver staune, wat mer noch all dobeiliert. Un viellleich - wä weiß et - triff mer och ene röstige Rentner oder ene rosige Single un deilt met däm si Interesse an Kölsch un Kölle.
Em eeschte Semester (12 mol anderthalv Stund, eimol de Woch) "Originale und Brauchtum" geiht et öm de aale kölsche Orgenale wie et Fleuten-Arnöldche, de Lasche Nas oder der Fressklötsch, dröm, wie se geläv han un wie se zo ehrem Spetzname kome. Dann liert mer jet üvver et aale kölsche Brauchtum, wat jo immer mih verlore geiht. Bloß der Fastelovend, dä bliev bestonn, och wann sich do vill ändert. Zweschendurch weed vill Kölsch geschwaad, gelese un gesunge.
Am Engk vum Semester weed et et eeschte Mol jet oprägend. Mer föhlt sich widder wie en der Schull, dann mer soll en schreffliche Pröfung maache. Ävver do bruch mer sich nit bang för ze maache. Wa' mer em Ungerrich opgepass hät un metkräge hät, an wat för ener Stell der Lehrer kniep, weiß mer, wo et drop aankütt. Zwor ka' mer sich jo för et Kölsch-Examen nix kaufe, ävver et geiht trotzdäm zo als hing dovun de Zokunf av: mer hööt en Stechnol falle, zweschendurch es ens einer am Küüme oder am Floche, de Zunge arbeide met, der Schweiß brich einem hee un do us un mancher denk sich: woför dun ich mer dat eigentlich aan? Ävver wann et vorbei es un mer hät et geschaff, es mer doch stolz un glöcklich.
No hät mer sich secher ald an si Schmölzche gewennt un well natörlich wiggermaache. AIsu röf mer för et nächste Semester widder en der Kölsch-Akademie aan, säht en welchem Kurs mer es un dat mer sich för de Stadtgeschichte aanmeldt. Dann geiht et wigger un mer erfährt esu manch Detail üvver et Schecksal vun Kölle aangefange en de Römerzigg beim Aggripina bes en de Neuzigg. Och hee gitt et widder en Pröfung, ävver et Lampefieber es ald jet winniger gewoode, jetz weiß mer jo ald e bessche, wie et läuf.
Wä jetz noch dobei es, dä mäht natörlich wigger un meld sich för "Literaturkunde" aan. Hät mer en de vorige Semester ald vill gelese, liert mer jetz e bessche systematischer jet üvver kölsche Mundaatliterator un de kölsche Deechter. De Pröfung mäht mer jetz ald met links.
Jetz kütt "Grammatik" dran, wo mer noch e Kindheitstrauma vun hät un eigentlich nit esu richtig well. Ävver wann et dann eimol dran es em veete Semester, merk mer, dat dat esugar Spass und Freud maache kann.
Wa' mer jetz alle vier Semester metgemaht un üvverall en Pröfung gemaht hät, ka' mer sich för et Kölsch-Examen aanmelde. Dat hööt sich jetz ärg schwer aan. Es et ävver nit. Mer muss nit all dat Wesse, wat mer en vier Semester geliert hat, em Kopp han. Et kütt bloß drop aan, wie god mer Kölsch geliert hät. Wa' mer god opgepass hät, kann mer dat leich schaffe. Bei der mündliche Pröfung muss mer jet vürlese, un dat hät mer vill geüb en zwei Johr.
Wa' mer dann alles geschaff hät un bei ener schön Fier de Urkund kräge hät, fällt mer natörlich en e deef Loch un weiß nix met sich aanzefange. Doför gitt et dann noch Kurse wie "Kölsch lese, schwaade, schrieve", "Noch mih Stadtgeschichte", "Literatur op Kölsch", "Kölsche Poesie", "Kölner Straßennamen erzählen", "Kölner Frauen in der Geschichte" un wat söns noch all kütt.
Bei däm Aangebodd fingk secher jeder jet, wat im Spass mäht.
Üvvrigens: Wä an enem Kölsch-Seminar deilnimmp, hät och en Rötsch Vergünstigunge. Hä kann nämlich Veranstaltunge vun der Akademie zom Sonderpries besöke, un hä kann de Böcher, die de Akademie em Bachem-Verlag erusgegovven hät un die för der Ungerrich wichtig sin, belliger krige, för e Beispill: Das Kölsche Wörterbuch, De kölsche Sproch (Grammatik), Kölsche Schreibregeln, Kleine illustrierte Geschichte der Stadt Köln.
