SK Stiftung Kultur
Drei Dörp hinger Birkesdörp...
  • Kölle größ Düsseldorf
  • Dat sin er villleich Famillieverhäldnisse
  • Ming eetste Autofaht
  • Kölle vun hinge
  • Drei Dörp hinger Birkesdörp...
  • Es dat Kölsch?
  • Sin die Kölsche ...
  • Uns Kölsch-Seminare
  • Metunger fangen ich aan ...
  • Us dem Dunkele ...
  • Verdammte Dress!
  • De kölsche Köch
  • Mer looßen der Dom en Kölle
  • Heidewitzka
  • Dä langen Hals
  • Kölsch es gar nit esu einfach
  • Laufenberg: Zum 20-jährigen
  • Nettesheim: Zom 20-jöhrige
  • Op Kölsch gesaht
  • Wat sin eigentlich Morpheme?
  • Et Kölsche Grundgesetz
  • Pattevugel-Song
  • Ne Aandrag met Kuletsch
  • Drei Dörp hinger Birkesdörp...
    ...litt Vilvenich. Ävver vill es et nit, wat do steiht: E paar Buu­re­hüüs­cher elans en Stroß un ene staatse Buurehoff em Oche-Lütti­cher Barock usem 18. Johrhundert. Un dann gitt et do noch e klei Kapellche, Zint Helena. Ävver dat hät et en sich, ovschüns et en enem neue Boch üvver Bau­denk­möler ald nit mih ze finge es. En ener aal Op­lag wor et noch dren, dateet op et 12. ov 13. Johr­­­­hundert.

    Bestemmp han se dat ald erus gedon, weil unger däm Dörp "Klüt­te" lige un et en e paar Johr en enem große Loch ungergeiht. Dröm han ich dat Kapellche noch ens fotografeet, wie et esu schön em Sönn­che log. Ävver wie ich dovür stundt, wor ich doch jet üvverrasch: Do dät de Sonn op de Nordsigg vun dä Kirch schinge. Ei­gent­lich geiht dat jo gar nit, denn aal Kirche sin noh Oste orienteet!

    Et gov un et gitt ävver noch e paar Usnahme. Un vill vun dä aal Kir­che stundte ov stonn en enem Raster us der Römerzigg! Denne ehr "Limitatione" ginge off vun Südwess noh Nordoss un vun Nord­wess noh Südoss: Der Vürgänger vum Bonner Münster wor esu e Beispill, genauesu wie Zint Pantaleon en Kölle. Deswäge steiht Zint Pantaleon hügg noch esu scheiv, wie mer sinn kann. En Bonn han se dogäge em Meddelalder ehr neu Münsterkirch quasi öm der Altar vun dä aal Kirch noh Oste erömgedriht. Un jetz gitt et drei Dörp hinger Birkesdörp en aal Kapellche, dat beinoh och esu scheiv en der Landschaff steiht. Villleich hät dat och jet met römi­sche Strukture ze dun, un Zint Helena hinger Bir­kes­dörp hät en vill längere Geschichte, wie die aal Kuns­historiker ge­daach han. Et wör schön, wann su en Kirch nit en enem Klütte­loch ver­schwin­de mööt!
    "Ov krütz oder quer..."
    Ävver wann mer eimol aanfängk, scheive Kirche ze sinn, dann süht mer bloß noch scheive Kirche! Die Kirch vun Wenau am Rand vun der Eifel bei Düre för e Beispill. Mer säht, dat et en Prä­mon­stratenser-Abdei vun 1122 wör. Dann künnt mer eigentlich er­waade, dat en Kirch us dä Zigg korrek noh Oste orienteet wör. Dat es se ävver nit, och die Kirch vun Wenau steiht noh Nordoste. Dobei es do em Wehebachdal keine Grund ze sinn, woröm die Kirch esu scheiv en der Landschaff steiht. Et fällt ävver op, dat et en Wenau en aal Üvverlivverung gitt, noh dä dat Prä­mon­stra­ten­ser-Kluster ald ene Vürgänger hatt. Dä hatt sich dann beim neue Prä­monstratenser-Orde aangeschlosse. Villleich stundt alsu do en Wenau ald jet, wat mer för dat neu Kluster gebruche kunnt un hät dröm sing neu Kirch widder scheiv gebaut.

    Ungefähr genauesu wigg vun Vilvenich wie Wenau em Süde, litt em Norde Jülich. Un do hät mer nohm Kreeg beim Widderopbau unger dä große Faarkirch Zint Mariä Himmelfaht ene "vürromanische" Vürgänger usgegrave, dä genau em Raster vun dä Hüüser us der Römerzigg stundt - noh Nordoste!

    Och en enem Vüroot vun Kölle gitt et noch esu en scheive Kirch: Zint Maternus en Rudekirche. Maternus wor jo der eeschte be­kann­te Bischoff vun Kölle. Noh der Legend sin sich domols de Köl­sche un de Trierer nit einig gewoode, wo se ehre Bischoff be­gra­ve sollte - en Kölle ov en Trier. Öm dat fasszestelle, han se die Leich vun däm Bischoff en Kölle en e Böötche gelaht. Un dann es dat Böötche vun allein der Rhing erop gefahre bes noh Ru­de­kir­che! Un do han se noh der Legend et Kapellche Zint Maternus ge­baut. Die Kirch weed op et 10. - 12. Johrhundert dateet, ävver wahr­scheinlich gov et do och ald ene Vürgänger. Villleich han se do­mols och hee aal Fundamente met ener Orienteerung noh Nord­oss gebruche künne. Mer hätt eigentlich ens genau hinluure müsse, wie se do jetz die neu Huhwasserschotzmuur gebaut han. En Kölle selvs gov et üvvrigens bes zom Bau vun der Neu­stadt kein Maternus-Kirch. Ävver dat Zint Maternus en der Süd­stadt scheiv en der Stadt-Landschaff steiht, dat hät gewess bloß jet mer der Stadtplanung vum Josef Stübben ze dun!

    Dr. Rudolf Schmidt


    Literatur:
    H. Candels: Das Prämonstratenserinnenstift Wenau, Mönchengladbach 1975
    Colonia Romanica XXI, Köln 2006
    Rheinische Kunststätten, 404 (F. Hilgers: Die drei katholischen Kirchen in Köln-Rodenkirchen), 441 (U. Mainzer: St. Mariä Himmelfahrt in Jülich)

    (Infoheft Akademie för uns kölsche Sproch, Mai – Sept. 2007, S. 6 f.)
    Pdf-Datei "Drei_Doerp_hinger_Birkesdorp.pdf" (0.2 MB)
    06.09.2010